Advanced Thai Conversation (Buddhism Topics) ปญฺญาย จ อลเภน วิตฺวาปิ น ชีวติ

 Thai Language (Buddhism Topic) : ธรรมทาน ๖

ปญฺญาย จ อลเภน วิตฺวาปิ น ชีวติ

"แต่เพราะไม่มีปัญญา แม้มีทรัพย์ก็เป็นอยู่ไม่ได้"

ความจริงย่อมเป็นเช่นนั้น อันบุคคลผู้เขลาปัญญา ไม่มีทรัพย์อันประเสริฐ คือรอบรู้ในภายในดังกล่าว ย่อมไม่อาจที่จะคิดอ่านประกอบกิจการงานเพื่อให้ทรัพย์สินคงอยู่ หรือให้ทวีขึ้น ทรัพย์ของเขาซึ่งมีอยู่นั้นย่อมมีคุณค่าเท่ากับก้อนกรวดหรือกองทราย หรือการที่เขามีทรัพย์เช่นนั้นก็เท่ากับกิ้งก่าได้ทอง เพราะค่าที่ไม่รู้จักใช้ทรัพย์นั้นให้เป็นประโยชน์เกื้อกูลความสุขแก่ตนเอง และแก่คนข้างเคียง มิหนำทรัพย์นั้นกลับกลายเป็นประดุจอสรพิษขบตอดเจ้าของให้ได้รับความลำบากภายหลังก็ได้
เพราะฉะนั้นจึงเห็นได้ว่าทรัพย์สินที่เกิดขึ้นแก่คนปัญญาทรามก็เพียงเพื่อฉิบหายมิใช่ประโยชน์ ย่อมเป็นเครื่องบั่นทอนความผาสุกของเขาด้วย ถ้าคนทรามปัญญานั้นเป็นคนจนทรัพย์อยู่แล้ว ก็มีแต่จะน้อยเนื้อเสียใจไม่มีทางฝันใฝ่พลิกแพลงเป็นอย่างอื่นซึ่งได้ในคำว่า "จนทั้งทรัพย์ อับทั้งปัญญา" เมื่อเป็นเช่นนี้ ความสุขจะเกิดขึ้นมีได้อย่างไร เขาย่อมเป็นผู้เที่ยงต่อความเป็นกำพร้าเที่ยวขอทานจากคนอื่นเลี้ยงชีพพอสืบต่ออายุไปวันหนึ่ง ๆ เท่านั้น

เพราะคนผู้ไร้ปัญญา เมื่อมีเหตุจำเป็นเกิดขึ้นก็ไม่มีอุบายหนทางที่จะผ่อนสั้นผ่อนยาว ให้เบาจากความจำเป็นเช่นนั้นได้ คือเขาไม่สามารถที่จะคุ้มครองตนเองได้ มีแต่คิดจะอาศัยบุคคลอื่นอุปถัมภ์ หรือพึ่งกำลังคนอื่นเท่านั้น ถ้าคนอื่นมีวาสนาขึ้น ก็พลอยได้รับความสุขบ้าง ถ้าบุคคลอื่นถูกเคราะห์หามยามร้ายเข้าตาจนก็พลอยป่นปี้ไปด้วย

ท่านจึงเปรียบชีวิตคนไร้ปัญญาดุจตัวเพรียงทะเลอันติดอยู่ที่โสโครก ครั้นน้ำงวดลง ถ้ามันมีปัญญาเล็กน้อยก็อาจถอยลงไปตามน้ำจนถึงห้วงทะเลลึกได้ แต่มันไม่มีปัญญาพอต้องรอคอยจนกว่าน้ำจะขึ้นถึง ถ้าน้ำขึ้นไม่ถึงก็ตายเน่าอยู่ที่นั่นเอง

ที่มา : ตัวอย่างเรียงความแก้กระทู้ธรรมแบบใหม่ นธ.โท จากพุทธศาสนสุภาษิต เล่ม ๒ และหลักวิธีเรียงความ โดย จ.เปรียญ พร้อมด้วยตัวอย่างเรียงความสนามหลวงศกต่างๆ คู่มือ น.ธ.โท ธรรมศึกษาโท และนักเทศน์อย่างดี