Advanced Thai Conversation (Buddhism Topics) ทุกโข พาเลหิ สํวาโส อมิตฺเตเนว สพฺพทา ธีโร จ สุขสํวาโส ญาตีนํ สมาคโม

 

Thai Language (Buddhism Topic) : ธรรมทาน ๙


ทุกโข พาเลหิ สํวาโส อมิตฺเตเนว สพฺพทา
ธีโร จ สุขสํวาโส ญาตีนํ สมาคโม

อยู่ร่วมกับคนพาลให้เกิดทุกข์ในกาลทุกเมื่อ เหมือนอยู่ร่วมกับศัตรูฯ
ผู้มีปัญญามีอันอยู่ร่วมเป็นสุข เหมือนการสมาคมแห่งญาติทั้งหลายฯ

พระพุทธภาษิตทั้ง ๒ นี้ มีเนื้อความดังจะบรรยายต่อไป ในพุทธภาษิตข้อต้นว่า ความอยู่ร่วม ได้แก่ การสมาคม ทำความติดต่อคบหากัน อยู่ในที่แห่งเดียวกันจนถึงสนิทสนมกันฯ
คำว่าคนพาล ได้แก่ คนโง่เขลาไม่มีปัญญารู้เท่าทันเหตุการณ์ หรือคนที่ประพฤติชั่วช้าลามกมีประการต่างๆ
ในมังคลัตถทีปนีท่านกล่าวลักษณะคนพาลไว้ว่า คนพาลได้แก่ ผู้ที่เป็นอยู่สักมีลมหายใจเข้าออก ไม่มีปัญญา เป็นผู้ถือเอาแต่สิ่งที่ไม่มีประโยชน์ทั้ง ๒ คือ ประโยชน์ในโลกนี้และประโยชน์ในโลกหน้า
อนึ่ง จะพูด จะทำ จะคิดสิ่งใด ก็บริบูรณ์ไปด้วยทุจริต เห็นผิดจากครรลองคลองธรรม บำเพ็ญตนเป็นคนรกโลก ไม่ทำประโยชน์แก่ตนเองและคนอื่น เป็นผู้หลับไม่ตื่นฯ

การอยู่ร่วมกับคนพาล เป็นเหตุให้เกิดทุกข์ได้อย่างไร มีอธิบายดังนี้ เราทราบกันแล้วว่า คนพาลได้แก่คนชนิดใด ดีหรือชั่วประการใด ตามธรรมดามนุษย์เราอยู่ร่วมคบหาสมาคมกันเฉยๆ ก็ไม่น่าจะให้เกิดทุกข์หรือสุขได้ แต่ถ้าพิจารณาให้ลึกซึ้งลงไปก็จะเห็นได้ว่า คนเราทุกคนต้องพึ่งพาอาศัยกัน ต้องคบหาสมาคมกันเป็นธรรมดา เมื่อเป็นเช่นนั้นก็ย่อมมีนิสัยอัธยาศัยน้อมไประคนไปด้วยกัน ดุจดังน้ำใสที่ระคนด้วยสี ก็กลายเป็นสีดำ แดง เขียว เหลือง ไปตามชนิดของสีนั้น มนุษย์ก็เช่นเดียวกัน จะดีหรือชั่ว ก็อาศัยการคบหาเป็นสำคัญ ดังคำโบราณท่านกล่าวว่า ตกหมู่หงส์เป็นหงส์ ตกหมู่กาเป็นกา ดังนี้ฯ ฉะนั้นในที่นี้ท่านจึงกล่าวว่า ถ้าคบคนพาลสมานเป็นมิตร สมาคมจนชิดเชื้อแล้ว จะต้องเป็นทุกข์คล้ายอยู่ร่วมด้วยศัตรู สมดังกระทู้ข้อที่ ๑ ว่า

ทุกโข พาเลหิ สํวาโส อมิตฺเตเนว สพฺพทา
อยู่ร่วมกับคนพาลให้เกิดทุกข์ในกาลทุกเมื่อ เหมือนอยู่ร่วมกับศัตรู ฉะนั้นฯ

เป็นความจริง คนพาลมีสันดานหยาบช้าลามก ประพฤติสิ่งใดก็เป็นไปเพื่อทำตนให้เดือดร้อน และทำคนอื่นเป็นทุกข์ได้อีกด้วย
ใครคบหาสมาคมเป็นมิตรเป็นสหายไว้เนื้อเชื่อใจ ก็จะได้รับความเดือดร้อนอยู่ตลอดกาลทุกเมื่อ เพราะคนพาลย่อมแนะนำในสิ่งที่ไม่ควรแนะนำ ชักโยงคนที่เข้าไปคบหาให้เป็นคนมีสันดานหยาบช้าเช่นเดียวกับตน และชักชวนให้ทำกรรมชั่วช้าลามกมีประการต่างๆ ธรรมดามีว่า คบคนพาลก็เป็นพาล คบบัณฑิตก็เป็นบัณฑิต แต่ว่าการคบคนพาลย่อมเศร้าโศกเป็นทุกข์ เช่นเดียวกับอยู่กับศัตรูที่มุ่งร้ายล้างผลาญให้พินาศ สมดังพุทธภาษิตที่มาในนวกนิบาตว่า "ทุกฺโข พาเลหิ สงฺคโม" สมาคมด้วยชนพาลย่อมนำทุกข์มาให้

แต่พวกบัณฑิตผู้มีปัญญาประพฤติชอบตามธรรม บำเพ็ญตนให้เป็นประโยชน์ต่อผู้อื่น ถ้าใครไปคบหาท่าน ท่านก็จะแนะนำสั่งสอนในทางดี ไม่ให้ประพฤติในทางไม่เป็นประโยชน์ ถึงจะว่ากล่าวตักเตือนก็ง่าย ไม่โกรธ น่าคบค้าสมาคมเป็นนิตย์ ดังภาษิตมาในมังคลัตถทีปนีว่า

นานยํ นยติ ธีโร อธุรายํ น ยุญฺชติ
สุนโย เสยฺยโส โหติ สมฺมา วุตฺโต น กปฺปติ

ความว่า ผู้มีปัญญาย่อมไม่แนะนำในสิ่งไม่ควรแนะนำ ย่อมไม่ประกอบในสิ่งไม่ควรประกอบ เป็นผู้แนะนำง่าย ว่ากล่าวโดยดีไม่โกรธดังนี้ จึงเห็นได้ว่า ผู้เป็นบัณฑิตมีปัญญา ย่อมนำมาแต่ความสุขเย็นใจ ความสดชื่นบานอยู่เป็นนิตย์ ฉะนั้นการอยู่ร่วมด้วยบัณฑิตจึงอยู่เป็นสุข เช่นเดียวกับการอยู่ร่วมด้วยญาติที่รักของตน

ที่มา : ตัวอย่างเรียงความแก้กระทู้ธรรมแบบใหม่ น.ธ.โท จากพุทธศาสนสุภาษิตเล่ม ๒ และหลักวิธีเรียงความโดย จ.เปรียญ พร้อมด้วยตัวอย่างเรียงความสนามหลวงศกต่าง ๆ คู่มือ น.ธ.โท ธรรมศึกษาโท และนักเทศน์อย่างดี